Laat-Paleolithicum

 

In het Noorden van Nederland onderscheiden zich laat paleolithische culturen, we zitten dan zo aan het eind van de laatste IJstijd. In de tijd gezien zo rond 14.700 tot 11000 BP voor het heden (nu). Daarvoor c.a. 25.000 tot 15.000 BP (before present) is het door een lange periode van extreme koude hier onbewoond geweest.

In deze laat paleolithische periode hebben we te maken met de jager verzamelaar, de laatste IJstijd liep zo op zijn einde en met het verschuiven van de temperatuurgrens kwam het wild en daarna de mensen richting het Noorden.

Deze laat-paleolithische periode kunnen we opdelen in vier culturen n.l. Hamburg cultuur, Creswell cultuur, Fedemesser en Arensburgcultuur. De oorsprong van deze culturen komen van het Magdalénien (Frankrijk), daar zijn twee hoofdgroepen uit ontstaan, Hamburg in Nederland tot Polen en het Creswell in Engeland wat toen nog over land was te bereiken. Elke cultuur heeft zijn eigen type werktuigen (gidsartefacten) die tijdens opgravingen zijn vastgesteld, vondsten zoals noten zijn doormiddel van de C14 (koolstof datering) methode onderzocht en op ouderdom bepaald. Met deze gegevens kunnen we bepalen met welke cultuur we hebben te maken. De Hamburgcultuur heeft zijn naam te danken aan de opgraving in de omgeving van Hamburg.

Veranderingen in de gidsartefacten heeft te maken met het veranderen van het klimaat en de daaraan verbonden prooien die men kon buitmaken, ook invloeden van andere technieken kunnen een rol spelen al is het in deze tijdsperiode nog niet echt aan de orde.

Na het vertrek uit het Magdalénien is er een ontwikkeling gaande die het aannemelijk maakt dat het gebruik van de pijl en boog zijn intrede doet, je kan dat zien aan de werktuigen. Daarvoor waren het werpsperen en bij de Hamburg en Creswell spitsen voor de pijl en boog. Nog een basis voor deze veronderstelling is dat men bij opgravingen uit het laat- Magdalénien en uit de Hamburg periode slijpstenen heeft gevonden om de pijlschachten te bewerken.

Een typisch gidsartefact uit de Hamburg-cultuur is de kerfspits, de vorm is onmiskenbaar voor de Hamburg cultuur.

De verdere tekst is nog in bewerking.